De ondersteuning van Boswellia Serrata bij IBD

‘De ondersteuning van Boswellia Serrata bij IBD’ gepubliceerd op Natuur Diëtisten Nederland

Darmontstekingen steken steeds vaker de kop op. Naar schatting kwamen in 2003 in Nederland ongeveer 90.000 mensen met IBD bij de huisarts. Een krachtige ontstekingsremmer, een extract uit de Boswellia Serrata boom, blijkt goed te werken bij darmontstekingen. Daarnaast zijn bepaalde voedingsinterventies zinvol.

Inflammatoire darmziekten, ook wel darmontstekingen genoemd, steken steeds vaker de kop op. Bekende voorbeelden hiervan zijn de Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. Dit zijn de twee meest voorkomende vormen van Inflammatory Bowel Disease (IBD). Naar schatting blijkt dat in 2003 in Nederland ongeveer 90.000 mensen met IBD bij de huisarts kwamen. Dit blijkt uit gegevens van het Nationaal Kompas Volksgezondheid. Het lijkt alsof het aantal ziektegevallen in Nederland steeds meer toenemen. Voornamelijk onder vrouwen.

Medicijn versus plantenextract

Waar in het de Westerse maatschappij gegrepen wordt naar niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID’s) of corticosteroïden, maken andere culturen al eeuwenlang gebruik van geneeskrachtige planten en kruiden. En met de meest fraaie resultaten. Voor bijna elke aandoening of ziekte is er een plant of kruid te vinden dat kan helpen bij het bestrijden van de ziekte of het verzachten en ondersteunen van de symptomen.

Met als ‘bonus’ het uitsluiten van de samenhangende mogelijke bijwerkingen en risico’s die vele medicijnen uit de Westerse geneeskunde met zich meebrengen. Voorbeelden van bijwerkingen van NSAID’s, die vaak worden ingezet bij IBD, zijn maagzweren of -bloedingen, veranderingen in de bloeddruk, hartslag of ademhaling. In sommige gevallen verergeren de NSAID’s zelfs de ontstekingen.

Boswellia Serrata-boom

Maar ook voor deze ontstekingsprocessen is er een antwoord. Een voorbeeld hiervan is het extract uit de gom van de Boswellia Serrata-boom. Dit extract blijkt krachtige ontstekingsremmende eigenschappen te hebben. De volgende componenten zijn tot nu toe geïdentificeerd: etherische oliën, gom en terpeenachtige stoffen (pentacyclische triterpene zuren). Een van de onderdelen van deze terpeenachtige stoffen is het bèta boswelliazuur. Dit zuur heeft in het bijzonder, naast de andere terpeenachtige stoffen, een grote biologische activiteit.

Boswelliazuur verbetert de werking van het bloedvatenstelsel. De bloedtoevoer naar de gewrichten verbetert en de bloedvaten die aangetast zijn door ontstekingen kunnen zich herstellen. Boswelliazuur kan parallelle bloedvaten vormen (alternatieve routes van bloed naar specifieke functies in het lichaam), om zo de gewrichten te voorzien van voldoende bloedtoevoer.

Reguliere behandeling bij IBD

Regulier bestaat de behandeling van IBD in de meeste gevallen uit een medicamenteuze behandeling met 5-ASA-middelen, corticosteroïden, immunosuppressiva en / of antibiotica en pre- en probiotica. Het nadeel van deze middelen is dat ze bij langdurig of herhaald gebruik vele bijwerkingen kunnen geven.

5-Aminosalicylzuur, het actieve bestanddeel van 5-ASA-middelen zoals mesalazine, sulfasalazine en salazopyrine, werkt ontstekingsremmend. Dit doet 5-ASA door plaatselijk de productie van ontstekingsbevorderende prostaglandines en leukotriënen, die gevormd worden bij het arachidonzuurmetabolisme, te reduceren. Hierdoor wordt de ontstekingsbevorderende prostaglandinesynthese geremd. Maar 5-ASA-middelen kennen nare bijwerkingen zoals misselijkheid, anorexia, braken en nervositeit.

Corticosteroïden geven nare bijwerkingen

Corticosteroïden zoals budesonide, beclometason, tixocortol, fluticason en prednisolon zijn afgeleid van cortisol. Dit hormoon wordt door de bijnieren gesynthetiseerd en afgegeven. De werking van corticosteroïden lijkt op die van het lichaamseigen cortisol. Door de ontwikkeling van de T-cellen te remmen, onderdrukt cortisol het immuunsysteem. Ook voorkomt cortisol het vrijkomen van ontstekingsbevorderende stoffen.

Daarnaast activeert het de anti-inflammatoire ‘pathways’; wegen die afgelegd worden om ontstekingen te onderdrukken. Corticosteroïden kennen bijwerkingen zoals een verstoorde balans in de vocht- en electrolyten huishouding, spierzwakte, spieratrofie en pancreatitis.

Een (ingrijpende) behandeling met immunosuppressiva zoals zathioprine en infliximab is erop gericht om de aanmaak van leukocyten te remmen. Antibiotica doden de darmbacteriën die een rol spelen bij de ontsteking. Maar ook doden antibiotica de ‘goede’ darmbacteriën. Pre- en probiotica kan ingezet worden om de darmflora op te bouwen en te herstellen.

Positieve therapeutische effecten van Boswellia bij IBD

Van alle complementaire en alternatieve methoden die worden toegepast, geven probiotica, acupunctuur en extracten van Boswellia Serrata bij IBD de meest gewenste positieve therapeutische effecten.
Uit onderzoeken blijkt dat de ontstekingsremmende eigenschap van boswelliazuur teweeg gebracht wordt door de mogelijkheid van Boswellia om 5-lipoxygenase te remmen. Dit is een enzym dat arachidonzuur omzet in leukotriënen.

Bij zowel de Ziekte van Crohn als Colitis Ulcerosa is er een toename te zien van deze pro-inflammatoire cytokines. Leukotriënen lokken ontstekingsprocessen uit en ondersteunen deze. Ook zorgen ze voor een toename van de doorlaatbaarheid van bloedvaten. Remming van de leukotriënen-synthese wordt vooral bereikt door het specifieke boswelliazuur AKBA (acetyl-11-keto-βboswelliazuur). AKBA heeft een vergelijkbare werking als 5-ASA-middelen.

EG-cellen

GFAP-positieve enterische gliacellen reguleren in een gezonde darm de ontstekingen. Ook regelen deze EG-cellen de integriteit van het darmepitheel. Dit zijn cellen in het enterisch zenuwstelsel (het zenuwstelsel van de spijsvertering, onderdeel van het autonome zenuwstelsel). Door de productie van het GDNF-eiwit (Glial cell-Derived Neurotrophic Factor) zorgen EG-cellen ervoor dat darmepitheelcellen beschermd worden tegen cytokine-geïnduceerde apoptose (geprogrammeerde celdood door afgeleiden van cytokine).

Ook zorgen de EG-cellen ervoor dat de leukocytenmigratie afneemt. Bij mensen met de Ziekte van Crohn is er een chronische disfunctie van EG-cellen. Hierdoor is er een toename van leukocytenmigratie, waardoor ontstekingen worden bevorderd.

Boswellia samen met een dieetadvies

Hoewel de werking van Boswellia al eeuwen lang bekend is, wordt er nu ook naar gekeken door de moderne wetenschap. De positieve resultaten die Boswellia heeft bij IBD kunnen de kwaliteit van het leven van patiënten die lijden aan chronische darmontstekingen verbeteren.

Natuurdiëtisten hebben de ervaring dat de resultaten nog beter worden als de Boswellia in combinatie gebruikt wordt met individuele voedingsinterventies. U moet dan denken aan: een dieet met een lage glycemische loading, beperking van bepaalde graansoorten. Beperking van Igg/Igg4 voedingsreacties (n.a.v. onderzoek hiernaar), extra toevoegen van omega 3 vetzuren, curcuma, verbeteren van het darmmilieu en darmimmuniteit en voldoende essentiële suikers.

Literatuur en links:

  1. Nationaal Kompas Volksgezondheid Inflammatoire darmziekten; RIVM, 2011 www.nationaalkompas.nl/gezondheid-en-ziekte/ziekten-en-aandoeningen/spijsverteringsstelsel/inflammatoire-darmziekten/ (22-11-2011)
  2. Von Boyen GB et al: Distribution of enteric glia and GDNF during gut inflammation; BMC Gastroenterol. 11:3, 2011
  3. Richtlijn diagnostiek en behandeling van inflammatoire darmziekten bij volwassenen; NVMDL, Haarlem, 2008
  4. Drug Information Online. 2011. www.drug.com
  5. CBG: Farmacotherapeutisch Kompas; Bohn Stafleu Van Loghum, 2005
  6. Joos S et al: Use of complementary and alternative medicine in Germany – a survey of patients with inflammatory bowel disease; BMC Complement Altern. Med. 6:19, 2006
  7. Krieglstein CF et al: Acetyl-11-keto-beta-boswellic acid, a constituent of a herbal medicine from Boswellia serrata resin, attenuates experimental ileitis; Int. J. Colorectal Dis. 16(2):88-95, 2001
  8. Shah BA, Qazi GN, Taneja SC: Boswellic acids: a group of medicinally important compounds; Nat Prod Rep. 26(1):72-89, 2009
  9. Vademecum, Codex Medicus Vademecum voor geneeskunde en gezondheidszorg; 2011

Gepubliceerd op 24 november 2011 op de website van Natuur Diëtisten Nederland