Carotenoïden bij tandvleesontsteking

‘Voeding zoals carotenoïden bij tandvleesontsteking’, gepubliceerd op Natuur Diëtisten Nederland

De tot de carotenoïden behorende roodkleurige voedingsstof lycopeen is een belangrijke antioxidant. Lycopeen heeft een gunstig effect bij de behandeling van tandvleesontsteking.

Uit een studie met twintig gezonde personen waarbij de klinische symptomen van tandvleesontsteking waren vastgesteld, bleek dat Lycopeen een gunstig effect heeft bij de behandeling van tandvleesontsteking (gingivitis).

De groep (zie pdf bijlage verderop) werd in tweeën gesplitst en gedurende twee weken dagelijks gesuppleerd. Groep A kreeg 8 mg lycopeen toegediend en groep B een placebo. De helft van beide groepen (C en D) werd daarnaast behandeld met een orale profylaxe; een maatregel ter preventie van een orale aandoening.

Tandplak

De mate van plaquevorming en gingivitis werd bij aanvang, na één week en na twee weken vastgesteld. Dit werd gedaan aan de hand van niet-invasieve methoden, d.w.z. methoden waarbij informatie wordt verkregen van buiten het lichaam. Daarnaast werd de snelheid bepaald waarmee het tandvlees ging bloeden en tevens werd de concentratie urinezuur in het speeksel onderzocht.

Opvallende verbeteringen werden gesignaleerd in zowel Groep A, C als D. In de combinatiegroep (Groep C) was de vermindering van gingivitis duidelijk sterker in vergelijking met Groep B en D. In vergelijking met Groep B, die alleen een placebobehandeling kreeg, liet Groep A, die alleen werd behandeld met lycopeen, een opmerkelijke sterkere daling van gingivitis zien.

Bij Groep A en C, werd een sterk significant verband gevonden tussen de concentratie urinezuur in het speeksel en de mate waarin de gingivitis verbeterde. Een beter behandelingsresultaat houdt een lagere concentratie aan urinezuur in het speeksel in.

Gezondheidseffecten van lycopeen

Aan het antioxidant lycopeen, worden diverse gezondheidseffecten toegeschreven:
– een ontstekingsremmende werking bij hartziekten,
– een preventieve werking bij bepaalde vormen van (prostaat)kanker,
– een bescherming tegen botontkalking en
– bescherming tegen de aan ouderdom gerelateerde oogziekte macula-degeneratie.

Omdat het lichaam zelf geen carotenoïden (dus ook lycopeen) kan aanmaken, moet deze stof uit de voeding gehaald worden; bijvoorbeeld door tomaten en worteltjes te eten. Bèta-caroteen is de carotenoïde die in het lichaam omgezet kan worden tot vitamine A en wordt daarom ook wel pro-vitamine A genoemd.

Ook zijn er ook voedingsmiddelen waarin al vitamine A zit, zoals ei en vis. Vitamine A, ook wel retinol genoemd, is belangrijk voor een gezonde huid, goede ogen en een goed afweersysteem. Er bestaat geen officiële aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor carotenoïden.

Een gezonde dagelijkse optimale voeding, zoals die door onze natuurdietistensite wordt omschreven, met biologische producten die van nature rijk zijn aan carotenoïden zal afdoende zijn en is te verkiezen boven voedingssupplementen. Voedingssupplementen leveren namelijk vaak de afzonderlijke antioxidanten. Het gezondheidsbevorderende effect van antioxidanten blijkt juist te zitten in het samenspel van alle bio-actieve stoffen tezamen in een grote diversiteit aan biologische groenten en fruit. Dit is een complexe combinatie van alle stoffen, die door onderzoekers nog niet ontrafeld is.

Commentaar NDN

De carotenoïden zijn in vet oplosbare antioxidanten; er zijn ongeveer 600 verschillende soorten natuurlijke carotenoïden die vermoedelijk een belangrijke rol spelen bij de bescherming van vetmembranen van menselijke cellen tegen oxidatie.

Carotenoïden komen voor in allerlei soorten groenten en fruit die oranje, geel, rood en groen van kleur zijn (zoals tomaten, wortels, spinazie en pompoen). Het koken van tomaten vergroot de biologische beschikbaarheid en bevordert ook de isomerisatie.

Isomerisatie is een chemische reactie waarbij een isomeer (isomeren zijn stoffen met dezelfde molecuulformule, maar een andere structuurformule) van een molecule de transformatie ondergaat naar een ander isomeer. Bij isomerisatie verandert de ruimtelijke ordening van moleculaire groepen en dit bevordert de opname in de darmen.

Zo rood als een tomaat…

Lycopeen is niet in water oplosbaar en verdwijnt niet zomaar uit het lichaam, maar blijft langere tijd circuleren in het lichaam. Wie dagelijks gedurende een langere periode een paar liter tomatensap drinkt kan er een oranje/rode huidverkleuring van krijgen. Net als flamingo’s, garnalen en zalm. Met wortelsap kan dat –overigens onschadelijke- effect ook worden bereikt.

Lycopeen gehalten

Het lycopeengehalte van de volgende voedingsmiddelen per 100 gram is:
– tomaten 2,5mg,
– tomatenketschup 17mg,
– tomatensap 9mg, tomatensaus 15mg en
– tomatensoep 5mg.

Dit zijn de gegevens volgens de USDA Nutrient databank. De gehaltes kunnen sterk variëren. Hoe dieper de rode kleur hoe hoger het lycopeengehalte.

Tomatensoep en -sap met een goede biologische oliebron vanuit de natuurwinkel (bijvoorbeeld olijfolie of omega 3-6-9 olie mix met vitamine E) erdoor geroerd geeft de beste effecten. Suikervrije tomatenketchup uit de natuurwinkel is ook een heel goede bron. Zelf tomatensaus maken met een goede oliebron voor over de volkoren pasta kan ook. Watermeloen is trouwens ook rijk aan lycopeen.

Nog een kleine waarschuwing

In onrijpe tomaten zit de stof tomatine, die in grote hoeveelheden giftig is voor de mens. Tomatine behoort net als solanine tot de groep alkaloïden. Als tomatine of solanine in grote hoeveelheden gegeten worden kunnen ze koorts, slaperigheid, lusteloosheid, buikpijn, diarree, overgeven, zwakheid en depressie veroorzaken.
Wel moet opgemerkt worden dat niet iedereen even gevoelig voor deze effecten is en onrijpe tomaten niet lekker zijn, dus zal het wel niet zo’n vaart lopen. Het (in grote hoeveelheden) giftige tomatine verdwijnt tijdens het rijpen van de tomaat. Het is daarom raadzaam om ze te eten als ze rijp zijn. Solanine zit vooral in de groene delen van de tomatenplant.

Deze tijd van het jaar is een prima tijd vanwege het hoge aanbod van lycopeenrijke voedingsmiddelen. Tijd om uw tanden erin te zetten om daarmee uw tandvlees te voeden.

Literatuur:

  1. Ortho – Orthomoleculair Magazine, 27e jaargang, nr. 2, april 2009, pag. 87
  2. Oral Health Prev Dent 2007; 5(4):327-36

PDF bestand:

Uitkomst van het lycopeen onderzoek

Gepubliceerd op 27 april 2010 op de website van Natuur Diëtisten Nederland